Ankara · Jeoloji ve Jeoteknik Mühendisliği
Sondajdan laboratuvara, jeofizikten geoteknik rapora. Bir yapının oturacağı zemini ölçer, TBDY 2018'e göre sınıflandırır ve tasarıma esas parametreleri veririz.
Neden zemin etüdü
Ankara'nın yaklaşık üçte ikisi, literatürde Ankara Kili olarak bilinen yüksek plastisiteli killi birim üzerinde kuruludur. Bu kil su aldığında şişer, kuruduğunda büzülür. Ölçümler aktif şişme zonunun yaklaşık 2 metre olduğunu gösteriyor — hafif yapıların temelleri ise çoğu zaman 1 metre civarında, tam bu hareketli bölgede kalıyor.
Bahçe duvarındaki çatlak, kapıdaki burulma, döşemedeki kabarma çoğu zaman burada başlar. Zemin etüdü bu yüzden bir formalite değil, tasarımın ilk girdisidir.
Numune
Karot sandığı bir sahanın en dürüst özetidir: tabaka sınırları, renk değişimi, çatlak yoğunluğu ve ayrışma derecesi tek bakışta görünür. Laboratuvara giden her numune buradan seçilir.
01 Hizmetler
Zemin araştırmasının her aşaması birbirini besler. Sondajı yapan ekiple analizi yapan mühendis aynı masadaysa, veri kaybolmaz.
01
Zeminin gerçek profilini yerinde çıkarırız. Sondaj kuyusu, arazi deneyleri ve numune alımı; laboratuvar ve tasarım aşamasının tamamı buradan beslenir.
02
Sondaj noktaları arasında kalan hacmi okuruz. Zemin sınıfı, kaya derinliği ve hakim titreşim periyodu jeofizikle sürekli olarak belirlenir.
03
Sahadan gelen numunenin davranışını ölçeriz. Ankara killerinde şişme ve konsolidasyon deneyleri sonucu doğrudan belirler.
04
Ölçümü mühendislik kararına çeviririz. Rapor, 9 Mart 2019 tarihli Tebliğ formatında Veri Raporu ve Geoteknik Rapor olarak teslim edilir.
05
Tasarımın sahada doğrulanması. Derin kazı ve şev projelerinde hareketi tahmin etmek yeterli değildir; ölçmek gerekir.
02 Yerel bilgi
Aynı ilçede birkaç yüz metre arayla taşıma gücü kat kat değişebilir. Ankara'nın jeolojisi, kentin altında tek tip değil.
2018 Türkiye Deprem Tehlike Haritası ile Çankaya, Altındağ, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle ve Gölbaşı gibi merkez ilçelerde beklenen en büyük yer ivmesi değerlerinde %50'ye varan artışlar tespit edilmiştir. Eski "deprem bölgesi" sınıflandırması 1 Ocak 2019'da yürürlükten kalkmıştır.
TBDY 2018'in yerel zemin etki katsayıları, Ankara'nın ivme bandında ZD zeminde 1,6 ve 2,4; ZE zeminde 2,4 ve 4,2 değerlerine çıkar. Yani zemin sınıfı, tasarım ivmesini kaya durumuna göre birkaç katına taşıyabilir. Ankara'da zemin etüdünün tasarıma katkısı bu yüzden belirleyicidir.
Ankara Çayı havzasında yapılan ölçümlerde Kuvaterner örtü kalınlığının yer yer 300 metreye ulaştığı, mühendislik taban kayası seviyesinin 30 ile 200 metre arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu tür derin ve değişken havzalarda hakim titreşim periyodu ayrıca ölçülmelidir.
03 Süreç
Zemin etüdünde en çok sorulan iki soru: ne kadar sürer ve elime ne geçer. Süreç altı adımda ilerler.
Parsel, imar durumu ve yapı bilgisi değerlendirilir; sondaj sayısı ve derinliği mevzuata göre belirlenir.
Sondaj, arazi deneyleri ve jeofizik ölçümler yapılır; örselenmemiş numuneler alınır.
İndeks, konsolidasyon, şişme ve dayanım deneyleri ile numunelerin davranışı ölçülür.
Taşıma gücü, oturma, zemin sınıfı ve gerekiyorsa sıvılaşma analizleri yapılır.
Veri Raporu ve Geoteknik Rapor, 9 Mart 2019 tarihli Tebliğ formatında hazırlanır.
Rapor teslim edilir; onay sürecinde ve tasarım aşamasında teknik destek verilir.
Ada, parsel, yapı taban alanı ve kat adedini iletin; kapsamı ve süreyi birlikte netleştirelim.